Strona główna  - Przyroda Gorców  - Świat roślin  - Zbiorowiska łąkowe
Zbiorowiska łąkowe
    Wielowiekowe użytkowanie pasterskie i kośne polan wywarło silne piętno na przyrodę Gorców. Zmiana stosunków mikroklimatycznych na skutek pełnego dostępu światła, selektywne zgryzanie oraz wydeptywanie przez owce i bydło niektórych gatunków roślin zaburzyły dotychczasowe układy konkurencyjne wśród roślin. Stworzone zostały dogodne warunki do rozwoju gatunków obcych przyniesionych przez wiatr, dzikie zwierzęta albo zawleczonych przez owce i człowieka. Proces formowania się biocenoz łąkowych trwał od kilkunastu do kilkudziesięciu lat a ich modyfikacja i wyodrębnianie poszczególnych zbiorowisk trwały przez całe stulecia. W wyniku tego procesu pojawiły się w Gorcach nieznane tu wcześniej gatunki, powstały liczne półnaturalne zespoły odznaczające się bogatym składem gatunkowym i dużym zróżnicowaniem.

    Na wielkie zróżnicowanie siedlisk przekłada się niezwykłe bogactwo roślin. Spośród 850 gatunków roślin naczyniowych stwierdzonych w Gorczańskim PN, około 130 gatunków rośnie wyłącznie na koszonych lub wypasanych polanach, dalsze 150 - 200 ma tu swoje główne centrum występowania. Na niewielkiej powierzchni polan zajmującej ok. 6% powierzchni Parku występuje ponad 35% flory roślin naczyniowych Gorców ściśle związanych z polanami.

    Najbogatszymi gatunkowo zbiorowiskami są: łąka mieczykowo- mietlicowa, łąka rajgrasowa, młaka kozłkowo- turzycowa, traworośla, łąka ostrożeniowa i niektóre płaty łąki bliźniczkowej. Najliczniej zaś reprezentowane są zbiorowiska łąki mieczykowo - mietlicowej, psiary i borówczyska, które ostatnimi laty po zaprzestaniu użytkowania przez prywatnych właścicieli znacznie zwiększyły areał swego występowania.

  1. Łąka mieczykowo - mietlicowa Gladiolo – Agrostietum jest zbiorowiskiem typowym dla polan reglowych, rozwijającym się dzięki stałemu użytkowaniu połączonemu z nawożeniem organicznym. Z wyglądu zbiorowisko to ma charakter łąki trawiastej, gdyż pod wzglądem ilościowym przeważają w nim trawy, jakkolwiek w składzie florystycznym znaczny jest udział roślin dwuliściennych. W żyznej postaci należy do najefektowniejszych i najbardziej dekoratywnych składników krajobrazu kulturowego. Gatunkami charakterystycznymi dla zespołu są: mieczyk dachówkowaty Gladiolus imbricatus, przywrotnik pasterski Alchemilla pastoralis, chaber ostrołuskowy Centaurea oxylepis, natomiast podstawowym gatunkiem jest mietlica pospolita Agrostis capilaris, duży udział mają też tomka wonna Anthoxanhtum odoratum, śmiałek darniowy Deshampsia caespitosa i kostrzewa czerwona Festuca rubra.
  2. Łąka rajgrasowa Arrhenatheretum medioeuropaeum występuje jedynie na najniżej położonych polanach. Jest to świeża, żyzna łąka kośna, okresowo nawożona. Charakteryzuje się bujnie rozwiniętą warstwą roślinności i bogatym składem florystycznym. Charakterystycznymi dla zespołu są dwa gatunki: rajgras wyniosły Arrhenatherum elatius i bodziszek łąkowy Geranium pratense.
  3. Łąkę bliźniczkową (psiarę) Hieracio – Nardetum charakteryzuje dominacja bliźniczki psiej trawki Nardus stricta. W typowej psiarze jest to gatunek panujący, o pokryciu przekraczającym 80%, tworzący bardzo gęste, zwarte i jednowarstwowe murawy, wysokości dochodzącej do 20cm. Psiary wykształcają się na zubożałych siedliskach, wypasanych i pozbawionych nawożenia. W typowym zbiorowisku ilość gatunków jest mała i wynosi ok. 20 na 1 ar powierzchni, jednak w bogatej formie wielkość ta może być podwojona. Obok bliźniczki znaczniejszy udział osiągają: borówka czarna Vaccinium myrtillus, kostrzewa czerwona Festuca rubra, pięciornik kurze ziele Potentilla erecta i kosmatka licznokwiatowa Luzula multiflora. Gatunkami charakterystycznymi dla zespołu są turzyca pigułkowata Carex pilulifera i jastrzębiec pospolity Hieracium lachenall (H. vulgatum).
  4. Traworośla z wiechliną Poo – Veratretum lobeliani rozpowszechnione są w wyższych położeniach, powyżej 1000 m n.p.m. Występują zwykle w miejscach o nieco większej wilgotności i ocienieniu, często przy granicy lasu. Charakterystyczny wygląd nadają mu dominujące ciemiężyca zielona Veratrum lobelianu, i wiechlina chaixii Poa chaixii. Bardziej niepozorny ale również charakterystycznym dla zespołu jest jastrzębiec pomarańczowy Hieracium aurantiacum. Zbiorowisko to jest bogate w gatunki, których średnio notuje się 32 na 1 ar powierzchni.
  5. Młaka kozłkowo – turzycowa Valeriano – Caricetum flavae jest spotykana na wielu polanach w miejscach podmokłych, w sąsiedztwie wysączających się wód źródliskowych. Podłoże stanowi płytka mułowo– organiczna gleba bagienna, niekiedy z warstwą torfu. Struktura roślinności jest przeważnie dwuwarstwowa z wyraźnie zaznaczoną warstwą mszystą i zielną. Obie warstwy wykazują silne zwarcie. Odróżnia się ona dzięki charakterystycznym wełniankom zwracającym uwagę w okresie nasiennym. Na powierzchni 1 ara występuje zwykle 40 – 50 gatunków. Gatunki charakterystyczne dla zespołu to: kozłek całolistny Valeriana simplicifolia, turzyca dwupienna Carex dioica i turzyca Davalla Carex Davalliana. Obok wełnianki szerokolistnej Eriophorum latifolium i w. wąskolistnej E. angustifolium ważną rolę odgrywają gatunki niskich turzyc jak dominująca turzyca żółta Carex flava, czy t. pospolita C. nigra, t. prosowata C. Panicea, t. gwiazdkowata C. echinata.
  6. Łąka ostrożeniowa Cirsietum rivularis występuje w otoczeniu młak. Łąka ostrożeniowa jest eutroficznym zbiorowiskiem, występującym na siedliskach wilgotnych o żyznych, próchnicznych glebach. Ma charakter kwiecistych ziołorośli z przewaga dwuliściennych bylin i niewielkim udziałem traw. Przeważają rośliny niskie, skupione w dolnej warstwie, górną zaś budują wysokie byliny, wśród których dominuje gatunek charakterystyczny dla zespołu ostrożeń łąkowy Cirsium rivulare. Zbiorowisko to jest dość bogate florystycznie, na powierzchni 1 ara występuje średnio 35 gatunków.
  7. Borówczyska Vaccinietum myrtilli z panującą borówką czarną Vaccinium myrtillus. Wykształca się na polanach po zaprzestaniu wypasu i koszenia, stopniowo rozprzestrzenia się i tworzy zwarte łany borówki obejmujące całą polanę. Nie ma ono własnych gatunków charakterystycznych i traktowane jest jako zbiorowisko przejściowe pomiędzy borem górnoreglowym a łąką bliźniczkową. Stanowi stadium sukcesji prowadzącej do odtworzenia boru świerkowego na polanach. Częstym składnikiem są świerk pospolity Picea abies oraz bliźniczka psia trawka Nardus stricta. Zbiorowisko jest ubogie w gatunki – notuje się ich zaledwie 12 – 20 na 1 ar powierzchni. 

                                                                                                                                  Marek Ruciński

Positive-Power
KSIĘGA GOŚCI | DODAJ DO ULUBIONYCH | POLEĆ ZNAJOMEMU | MAPA STRONY
BIP
Wersja polska
Wersja niemiecka
Wersja angielska